W sytuacji bezpośredniego zagrożenia pracownik socjalny – jak każdy obywatel – ma prawo do obrony koniecznej.
Zgodnie z art. 25 Kodeksu karnego nie popełnia przestępstwa osoba, która odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem, w tym życie, zdrowie lub nietykalność osobistą.
W praktyce oznacza to, że pracownik socjalny ma prawo podjąć działania zmierzające do przerwania sytuacji zagrożenia, jeżeli jest ona realna i bezpośrednia.
Celem takich działań nie jest konfrontacja z drugą osobą, lecz ochrona własnego bezpieczeństwa.
Właśnie dlatego szkolenia z zakresu bezpieczeństwa pracy obejmują również elementy prostych reakcji ochronnych możliwych do zastosowania w sytuacjach nagłych.
Obrona konieczna a granice reakcji w sytuacji zagrożenia
W praktyce pracy zawodowej ważne jest także rozumienie, że działania podejmowane w ramach obrony koniecznej powinny pozostawać adekwatne do sytuacji zagrożenia.
Prawo dopuszcza możliwość przekroczenia granic obrony koniecznej w warunkach silnego wzburzenia lub strachu usprawiedliwionych okolicznościami zdarzenia. Jednocześnie celem szkolenia nie jest przygotowanie do reagowania siłowego, lecz do podejmowania decyzji pozwalających uniknąć eskalacji sytuacji.
Dlatego w pracy szkoleniowej szczególny nacisk kładę na:
- rozpoznawanie momentu zagrożenia
- zapobieganie eskalacji konfliktu
- bezpieczne opuszczenie miejsca zdarzenia
- korzystanie z procedur instytucjonalnych
Reakcja fizyczna pozostaje zawsze rozwiązaniem ostatecznym.
